1/12/1973
Pierwszy występ zespołu "Szarotki"

3/12/1973
oddanie budynku drugiego skrzydła Szkoły

7/12/1943
Pacyfikacja Słodyczek

12/12/1862
Wybudowano dom obecnie najstarszy w N.Bystrem

15/12/2007
ks Krzysztof Kocot przeniesiony do Cz.Dunajca

16/12/2007
ks Aleksander Salamon proboszczem

18/12/1988
Powstanie Związku Podhalan w N.Bystrem

19/12/1963
Zmarł A.Pluciński kier.Szkoły w Zębie

21/12/2012
Zapowiadany był koniec świata

23/12/2012
Strona nowebystre.pl rusza w systemie CMS

Zobacz historyczne wydarzenia z Nowego Bystrego

Historia

Rok 1692 początki Nowego Bystrego

Pierwsze zapisy o wsi Nowe Bystre pochodzą z 1692 roku, jednak osada w dolinie potoku Bystrego niewątpliwie istniała już wcześniej.Teren ten stanowił część Rogoźnika nazwanego potem Stare Bystre. Osada z czasem wyodrębiniła się i dla odróżnienia otrzymała nazwę "Nowe" Bystre.
Najstarsze zapisy o wsi Nowe Bystre zawarte są w IV części "Podhalańskiego osadnictwa rodowego " pod tytułem :"Podhalańskie rody sołtysie" gdzie opisana jest historia sołectw na Podhalu. W granicach dawnego starostwa nowotarskiego wymieniane jest również sołectwo Zubsuche - wiadomo, że w jego skład wchodziły: Zubsuche - Ząb, Zubsuche - Suche, Zubsuche - Sierockie i Zubsuche - Nowe Bystre. A oto treść testamentu Jędrzeja Gadowskiego spisanego dnia 1 maja 1692r.

 

W imię Ojca i Syna i Ducha św. Amen.


Ja Jędrzej Gadowski sołtys Starego Bystrego, będąc chory na ciele, jednak na umyśle moim zdrowy, obawiając się nadejścia niespodziewanie terminu śmierci poprzedzającej czas ostateczny i wyrokowi boskiemu podległy będąc, takie woli mojej czynię ostatnie rozporządzenie i uwiadomienie.
Każdemu z osobna czynić nie omieszkuję.
Naprzód duszę moją Stwórcy Memu i Pannie jego Przenajświętszej ofiaruję, suplikując o miłosierdzie i odpuszczenie grzechów szczerze i zupełnie. Ciało jako z ziemi wyszło, ziemi przy kościele czarnodunajeckim podług obrządku chrześcijańskiego proszę oddać i przystojnie pogrzebać z mszami świętymi i obiadami tak dla księży jak i na ubogich sprawić, o to usilnie upraszam żonę moją Franciszkę jako dziedziczkę całego sołtystwa Bystrzańskiego czynię nic nikomu nie excypując ani długu żadnego na tym gruncie nie zostawiając. Zupełnie zostawiam i leguję czyniąc ją zlewam prawa takowe jakie były nam dane od Najjaśniejszych królów Królestwa Polskiego jako i teraźniejszego króla Imci Jana III. Aby podle praw i przywilejów w zupełności swojej żyła ,trwale i spokojnie mieszkała. Tak w sołtystwie jako też w polanach , albo raczej Wierch Bystrego Nowego od Wierchu Butorowa [Tylki] ciągnie się do wierchu pod Słodyczkę i tam się na źródle kończy. Na wzdłuż zaś między potokiem Bystrym idą z obu stron wierchy i swoje miedze albo granice prowadząc do granicy wsi Ratułowa, co dopiero się zowie Antgua Wierch Nowego Bystrego, pod którym potok Bystry tak nazwany swoje wyjście ma. Ten tedy wierch według przywilejów Najjaśniejszych Monarchów, był przodkom moim nadany i obwarowany prawami, które żonie jako dziedziczce i sukcesorce mojego sołtystwa zlecam i daję.

Dnia 1 maja 1692r

(Uwaga: Wierch Antgua - to Gubałówka )

I Wojna Światowa

Od początku I Wojny Światowej wielu mężczyzn z Nowego Bystrego zostało wcielonych do Armii Cesarskiej. Wykrwawiające się na wszystkich frontach armie spowodowały u zaborców Polski konieczność poboru coraz większej ilości ludzi. Aby ich do tego zachęcić tworzono narodowe oddziały w tym polskie do których zgłaszali się i nowi poborowi i już służący w wojsku. Nowobystrzanie zasilili, głównie Legiony Polskie, w których służyli:
Alojzy Polak
Smolany
Michał Mulica
W armii gen Hallera służył Franciszek Słodyczka.

 1904
rok 1904 służba w wojsku austriackim od lewej: Andrzej Staszel-Gacek, Stanisław Łacek-Stasicek, Stanisław Staszel-Księźniok (ojciec Antoniny Michniak)

Oddział góralskiego Bonda – Artykuł o „Szarocie” w Gościu Niedzielnym

DrukujEmail

czwartek, 02 października 2014 09:01

Wojciech Dusza - Szarota Wojenna historia Podhala.

Ludwikę Słodyczkę na rozstrzelanie hitlerowcy zabrali wtedy, gdy karmiła piersią swe dziecko. Zapłaciła życiem za działalność męża – członka oddziału partyzanckiego „Szarota”.Przypomina o tym książka „Krwawy ślad”, która jest próbą pokazania walki górali z niemieckim okupantem w wielu podtatrzańskich miejscowościach. To mocna przeciwwaga wobec goralenvolku.

Partyzanci "Lamparta". Historia IV batalionu 1. pułku strzelców podhalańskich AK

DrukujEmail

Wpisany przez Zbigniew Sikora wtorek, 30 września 2014 20:01

01 W połowie października 2014 roku  odbędzie się premiera kolejnej książki opisującej walkę z niemieckim okupantem na Podhalu. Jej autorem jest dr Dawid Golik historyk krakowskiego IPN, który tak przedstawia jej powstawanie:

70 rocznica pacyfikacji Słodyczek

sobota, 07 grudnia 2013 00:06

01 7 grudnia 1943 roku gestapowcy po raz trzeci zjawiają się w Nowem Bystrem. Tak jak poprzednio 6 listopada 1943 roku udają się wczas rano na Słodyczki, gdzie aresztują osiem osób i gromadzą ich w domu rodzeństwa Agnieszki, Antoniny i Władysława Słodyczków „Fucków”. Tam są przesłuchiwani i oskarżeni o współpracę z partyzantami a następnie wyprowadzeni i rozstrzelani w dwóch grupach.

70 rocznica pacyfikacji Słodyczek

środa, 06 listopada 2013 14:06

01 Wczesnym rankiem 6 listopada 1943 roku gestapowcy z Zakopanego przybyli na Słodyczki z listą osób należących do oddziału partyzanckiego „Szaroty” lub z nim współpracujących. Z tego wykazu udaje im się zatrzymać braci Jakuba i Franciszka Słodyczków „Jasiosków”. Franciszek Słodyczka „Jasiosek” jest weteranem wojennym, zasłużonym polskim żołnierzem, który między innymi służył w armii generała Hallera a następnie w roku 1920 brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W 1943 roku wraz z bratem Jakubem przystępuje do oddziału partyzanckiego Wojciecha Duszy „Szaroty”.

70 rocznica śmierci Alojzego Polaka

piątek, 01 listopada 2013 05:51

01 1 listopada 2013 roku mija 70-ta rocznica śmierci Alojzego Polaka „Wsioka”.

Alojzy Polak urodził się w 1894 roku w Nowem Bystrem gdzie uczęszcza do szkoły a następnie kształci się wyżej. W jego rodzinie brat ojca jest w zakonie Augustianów a jego młodszy brat kończy seminarium duchowne. Niestety wkrótce po wyświęceniu na księdza brat umiera i pochowany jest obok kościoła w Nowem Bystrem. 
3 sierpnia 1914 w Krakowie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego powstają Legiony Polskie do których zgłasza się na ochotnika Alojzy Polak. Przeszedł z legionami 6 pułku cały szlak bojowy walcząc między innymi w 1915 i 1916 roku pod Kostiuchnówką, Kukle-Kopne, Kamieniucha i Góra Polaków. Po odzyskaniu przez Polskę w listopadzie 1918 niepodległości zostaje w dalszym ciągu w armii i w 1920 roku uczestniczy w wojnie polsko-bolszewickiej. Za zasługi w walce o niepodległość o obronę Polski przed sowietami otrzymuje medale.

upamiętnienie 70-tej rocznicy niemieckiej zbrodni

01 23 października 1943 roku w odwecie za udział w partyzanckim oddziale Wojciecha Duszy „Szaroty” Niemcy rozstrzelili w Nowem Bystrem pięć osób. Byli to:
Jan Piton - lat 45
• Stanisław Skubisz "Ziemion" - lat 36
• Stanislaw Staszel "Hatos" - lat 35
• Jan Tylka "Jaś" - lat 43
• Andrzej Zubek "Tomek" - lat 15

2 wojna światowa

 1941-10-31
Na reprodukcji powyżej OBWIESZCZENIE o wyroku śmierci między innymi na Alojzego Polaka z Nowego Bystrego rozstrzelanego przez okupantów 31.10.1943 roku.

W czasie okupacji niemieckiej, jesienią 1943 r. Gestapo dokonało trzykrotnie rozstrzeliwań mieszkańców Nowego Bystrego. Wydarzenia te  zostały odnotowane w kronice szkoły. <przeczytaj>  W aktach parafialnych, niektórym z osób zamordowanych nie odnotowano nawet daty zgonu. Na pewno obawiano się represji ze strony Gestapo. Po zakończeniu wojny nikt nie podjął tego tematu. Dopiero w latach 60-tych kierownik szkoły Władysław Sikora zebrał wszystkie nazwiska rozstrzelanych a w księgach parafialnych odnalazł ich daty urodzin. Od strony grozy, wydarzenia te są wciąż żywe w pamięci ludzi starszych. Jednak sporo było trudu z zebraniem danych personalnych i dokładnym opisem faktów. Gestapo rozstrzeliwało ludzi w odwecie za czynny udział w oddziałach Armii Krajowej i za pomoc paryzantom. Uzsykane informacje zostały wpisane do Kroniki Szkoły aby upamiętnić te tragiczne wydarzenia.. 

23 października 1943 r. Zostali rozstrzelani :

  1. Jan Pitoń ur.14X.1898r.
  2. Stanisław Skubisz - Ziemion ur.11.XII.1907r.
  3. Stanisław Staszel - Hatos ur.6.IV. 1908r.
  4. Jan Tylka - Jaś ur.5.IX.1900r.
  5. Andrzej Zubek - Tomek ur.11.I.1921r.

31 października 1943 r. na cmentarzu przy ul. Nowotarskiej w Zakopanem został rozstrzelany Alojzy Polak

6 listopada 1943 r. zostali rozstrzelani:

  1. Bronisława Molek - Loska z Ratułowa ur. 1918
  2. Jakub Słodyczka - Jasiosek ur.24.VII.1901r.
  3. Franciszek Słodyczka - Jasiosek or. 22.02.1895
  4. Antonina Slodyczka - Fucek 24.12.1902r.

7 grudnia 1943 r. zostali rozstrzelani:

  1. Stanisław Gąsienica - Matus ur. 1893r.
  2. Andrzej Gąsienica - Matus ur.21.IX.1905r.
  3. Stanisław Gąsienica - Grapny ur. w 1896r.8. 
  4. Józef Łowisz – Łatas ur.
  5. Ludwika Słodyczka - Baca ur. 1905r.
  6. Antonina Słodyczka - Fucek ur.26,IX.1892r.
  7. Agnieszka Słodyczka - Fucek ur.11.III.1897r.
  8. Władysław Słodyczka - Fucek ur. 1914 lat 29

Na cmentarzu w Nowem Bystrem ciała zostały pochowane w zbiorowych mogiłach bez trumien i pogrzebu. Obecnie mogiły upamiętnione są nagrobkami z wykutymi nazwiskami pomordowanych.

23 lutego 1944 r. na cmentarzu w Tylmanowej w odwecie za zastrzelenie przez paryzantów AK niemieckiego komendanta, rozstrzelano między innymi mieszkańców Nowego Bystrego-Słodyczek aresztowanych podczas pacyfikacji 6 listopada 1943. Byli to :

  1. Jan Słodyczka "Fucek" ur. 1900 r.
  2. Franciszek Słodyczka ur. 1920 r.

Na froncie II wojny światowej zginęli :

  1. Andrzej Łacek - Sklepnik
  2. Andrzej Kula - Barancorz
  3. Andrzej Tylka - Tomuś

Z przymusowych robót w Niemcach nie powrócił Józef Nalepa - Adam. Ojciec oczekiwał na niego przez długie lata

W Zakopanem przy ulicy Chałubińskiego stoi willa „Palace” – katownia górali w czasie okupacji niemieckiej,gdzie przetrzymywano między innymi mieszkańców Nowego Bystrego. W piwnicach budynku gdzie mieściły się więzienne cele, wydrapane były na ścianach napisy i wszędzie znajdowały się ślady krwi skatowanych ludzi. Za budynkiem lub na cmentarzu przy ul. Nowotarskiej rozstrzelano wielu więźniówi. Po wojnie założono tam muzeum pamięci ofiar gestapo. Początkiem lat 90-tych kiedy odnalazł się jego właściciel budynek sprzedano w prywatne ręce. Piwnice przy okazji remontu przebudowano, zatarto ślady męczeństwa. W jednym z pomieszczeń urządzono Izbę Pamięci. Na płocie przy chodniku wisi skromna tablica z napisem: „Pallace – katownia Podhala”, pod nią wiązanka sztucznych, wyblakłych kwiatów. Tak zanika pamięć o męczeństwie wielu ludzi z Podhala.
Więzień „Palace” Władysław Szepelak z Bielanki w swoim wierszu napisał:

palace „... Był czas, gdy w domu tym trzęsły się mury
Przekleństwa, bicie, śmiertelne tortury
Tu kajdaniarze czując, że śmierć bliska
Na murze w tynku drapią swe nazwiska
Z myślą o krewnych, gdy wojnę przetrwają
Nazwiska swoich bliźnich odczytają
Tych, którzy tutaj byli katowani
Przez czarne orły ze swastykami
Przeszła już wojna po niej lat dziesiątki
Gdzież się podziały kajdany, pamiątki
Ślady znaczone krwią, paznokciami
Cośmy przykuci do muru drapali
W miejscu, gdzie kiedyś ludzi mordowano
Pralnię zrobiono i brudy prano
Zniszczono napisy ryte paznokciami
Wyrwano łańcuchy razem z kajdanami
Na miejscu kaźni pralni fundamenta
A naszych cierpień nie chcą pamiętać...” ( 1994r.)

1960

  • Telefon w Nowem Bystrem

Więcej artykułów…

Strona 1 z 5